Jio Platforms, spółka telekomunikacyjno-cyfrowa Mukesha Ambaniego, przeprowadziła największą w historii Indii ofertę publiczną i pozyskała 3,2 mld dolarów. W pierwszym dniu notowań kurs wzrósł o 21 proc., a wycena sięgnęła 131,5 mld dolarów. To czyni z Jio drugą najcenniejszą firmę w kraju, za należącym do rodziny Ambanich koncernem Reliance Industries.

Rekordowy debiut i wielkie świętowanie

Debiut uczczono w Bombaju z rozmachem: były występy didżejów, pokaz dronów i wspólne granie z popularnymi indyjskimi wokalistami. Wśród głównych udziałowców Jio są Meta i Google, które zainwestowały w spółkę miliardy dolarów w 2020 roku. Firma obsługuje ponad 530 mln klientów.

Najmłodszy syn założyciela, Anant Ambani, zasiadający w zarządzie jako dodatkowy dyrektor, powiedział podczas uroczystości: „Jio może nie jest widoczne, ale pulsuje w każdym cyfrowym marzeniu Indii”.

Jak darmowy internet zmienił rynek

Jio ruszyło w 2016 roku z ofertą, która wywróciła rynek: dane mobilne były przez kilka miesięcy za darmo. Wtedy, dla porównania, konsumenci w USA płacili średnio około 7 dolarów za gigabajt. Przed punktami rozdającymi karty SIM ustawiały się długie kolejki, a 100 mln abonentów firma zdobyła w 170 dni. Ten wynik opisywano jako najszybszy na świecie wśród operatorów komórkowych.

Start wymagał ogromnych pieniędzy. We wrześniu 2016 roku zobowiązania inwestycyjne wynosiły prawie 22,5 mld dolarów i obejmowały częstotliwości, sieć oraz infrastrukturę światłowodową. Reliance mógł sobie pozwolić na początkowe straty w zamian za miliony klientów. Konkurenci musieli mocno obniżyć ceny, a miliony Hindusów zaczęły korzystać z internetu na smartfonach. Po trzech latach Jio było największym operatorem w kraju pod względem liczby abonentów. Później firma rozbudowała ofertę o streaming i transmisje sportowe (JioCinema) oraz usługi chmurowe (JioCloud).

Cena sukcesu: mniej operatorów, wyższe rachunki

Skutki wojny cenowej były dalekosiężne. Według badania opublikowanego w ScienceDirect średni przychód telekomów w przeliczeniu na abonenta spadł w latach 2016–2019 o 42,8 proc., z około 1,32 do 0,75 dolara. Siedmiu z dziesięciu dotychczasowych operatorów zniknęło z rynku przez upadłość lub fuzję, m.in. Aircel, Videocon, Telenor India i Tata Teleservices. Upadłość ogłosiła też Reliance Communications, firma brata Mukesha, Anila Ambaniego. Bracia od lat są skłóceni o podział koncernu po śmierci ojca w 2002 roku.

Dziś Jio, Airtel i borykające się z kłopotami finansowymi Vodafone Idea kontrolują ponad 92 proc. rynku. Badacze zauważyli, że korzyści z tanich usług malały, gdy rynek ponownie się skonsolidował. W lipcu 2024 roku Jio podniosło ceny planów o około 12–25 proc., a pozostali operatorzy poszli w jego ślady. W dokumentach ofertowych spółka przyznała jednak, że kolejne podwyżki nie muszą oznaczać wyższych przychodów, bo klienci mogą wybrać tańszy pakiet lub zmienić operatora.

Starlink i kolejne plany

Jio rozważa uruchomienie satelity na niskiej orbicie okołoziemskiej, by oferować internet z kosmosu. Postawiłoby to firmę w bezpośredniej konkurencji ze Starlinkiem Elona Muska, który od lat czeka na zgodę regulatorów na wejście do Indii. Musk zarzucił na platformie X indyjskiemu rządowi, że blokuje Starlinka, by chronić lidera rynku. Reliance odpowiedział, że „nigdy nie bał się konkurencji”.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika

Bezpośrednio niewiele: Jio nie działa w Polsce, a jego akcje nie notują się na warszawskiej giełdzie. Historia ma jednak wartość jako przestroga i lekcja o rynkach telekomunikacyjnych. Pokazuje, że agresywne obniżki cen mogą przynieść konsumentom realne korzyści, ale gdy zostaje kilku graczy, tanie oferty zwykle się kończą. W Polsce i w całej UE regulatorzy pilnują konkurencji na rynku telekomunikacyjnym między innymi po to, by nie doszło do podobnej koncentracji.

Wątek satelitarny też nie jest nam obcy. Internet z orbity, o który spiera się Starlink z indyjskimi władzami, to usługa, którą można rozważać także jako uzupełnienie sieci na terenach słabo zasięgowych.

Źródło: Al Jazeera – „How Ambani’s Jio became India’s second-largest company”